Verslaving en autisme

Rob verloor zijn dochter Nanneke aan de drank.
Nu wijst hij familieleden van verslaafden de weg

Nanneke van de Star uit Amersfoort was 29 jaar toen ze afgelopen zomer overleed aan de gevolgen van langdurig drankgebruik. Pas twee maanden voor haar dood werd ontdekt dat autisme de oorzaak was van haar verslaving. Haar vader Rob had het zo graag eerder geweten. Hij bouwde zijn dochters onlineplatform Just2Reveal uit om familie en vrienden van verslaafden houvast te bieden en om ze wegwijs te maken in het woud van hulpverlening.

Het is een terugkerend patroon bij zijn opgroeiende dochter: Nanneke begint na een vlot doorlopen vmbo tot drie keer toe enthousiast en voortvarend aan een mbo-opleiding. Ze scoort achten en negens in het eerste jaar om daarna diep weg te zakken. De glanzende cijfers worden diepe onvoldoendes, de gemotiveerde studente is steeds vaker afwezig en moet haar studies uiteindelijk afbreken vanwege herhaalde opnames in een afkickkliniek.

Hij, haar vader nota bene, zag niet wat er aan de hand was: ,,We begrepen het niet, mijn vrouw en ik. En ook haar zussen en broer kregen er geen grip op. Nanneke kón het, dat wisten we gewoon. Ze was slim, ze was doelgericht, en toch verzandde het telkens in buitensporig drinken en tenslotte in afhaken.’’

Autisme

Jonge vrouwen met autisme hebben een ingenieus coping mechanisme om hun aandoening te verbergen. Nu pas, terwijl ze er niet meer is, doorziet hij het: ,,De wetenschap heeft nog maar kortgeleden vastgesteld dat jonge vrouwen met autisme een ingenieus coping mechanisme hebben om hun aandoening te verbergen. Je ziet het niet en je merkt het niet, zo sterk is de façade. Dus wat gebeurde er telkens bij Nanneke en haar studies? Ze begon goed, lerend in haar eentje, maar liep vreselijk vast vanaf het moment dat ze samen met medestudenten projecten moest uitvoeren. Dat kon ze dus helemaal niet. Afspraak was letterlijk afspraak bij haar, maar voor haar leeftijdsgenoten was dat niet per se altijd zo. Dat is gewoon ook als je jong bent. Onze dochter kon er sociaal echter totaal niet mee uit de voeten en zette het dan op een drinken.’’

Onbekommerd

Nanneke groeit op in een steady omgeving in Kattenbroek. Ze is de derde uit een gezin van vier en huppelt net zo onbekommerd door het leven als de rest. Op haar achtste loopt de motor voor de eerste keer vast bij zijn dochter, vertelt Rob. Nanneke verblijft een jaar in psychiatrisch centrum Zon en Schild vanwege emotionele hechtingsproblemen. Ze wordt 100 procent genezen verklaard en begint later met een bevrijd gemoed aan haar middelbare schooltijd.

Rob: ,,Niet lang daarna begon de ellende. Nanneke ging naar het Grafisch Lyceum in Utrecht. Ze wilde net als haar oudere zussen op kamers. Ze presteerde de sterren van de hemel aanvankelijk. In het tweede jaar begon ze plotseling te drinken en ging het snel bergafwaarts met haar studie. De eerste keer was vreselijk heftig. Ze had zich in korte tijd compleet van de wereld gedronken en moest met de ambulance naar de spoedeisende hulp.’’

Het zal de opmaat blijken van een decennium en langer waarin zijn dochter keer op keer onderuit gaat door overmatig alcoholgebruik, ontwenningskliniek na ontwenningskliniek bezoekt, diagnoses krijgt, therapiëen volgt, twee studies oppakt en laat vallen en geregeld met de politie in aanraking komt. In november 2017 lijkt een vroegtijdig einde te komen aan haar leven.

Nanneke was in die tijd vaak straalbezopen. Ik zeg het maar zoals het is. Op een zekere dag kregen we telefoon dat ze met hartritmestoornissen en in een coma naar het Meanderziekenhuis was overgebracht. Ze kwam er wonder boven wonder uit zonder hersenbeschadiging. De artsen stonden versteld. Na twee maanden was ze lichamelijk opgeknapt en – ik word weer boos als ik er aan terug denk – was er geen andere plek voor haar dan de afkickkliniek in Utrecht. Zat ze weer tussen de junks en verslaafden. Het was een totaal verkeerde omgeving. Bij haar ontslag na vier maanden was bovendien geen vervolg geregeld. Ze stond letterlijk op straat en ging zwerven. Hoewel dat eigenlijk niet meer ging, hebben we haar opnieuw in huis genomen. We richtten voor de zoveelste keer een kamertje voor haar in. Er was één voorwaarde: geen drank in huis. Dezelfde avond nog trof mijn vrouw haar aan met vijf flessen. Ze heeft Nanneke met pijn in het hart de deur gewezen.’’

Rob beweegt ondertussen hemel en aarde om zijn dochter onder te brengen in een beschermdwonenproject van opvangorganisatie Kwintes. Uiteindelijk is er een appartement voor Nanneke, in een groepshuis niet ver van de ouderlijke woning in Vathorst.

De begeleiders van Kwintes doen volgens Rob hun stinkende best zijn dochter overeind te houden. Toch is er om de paar weken een terugval waarin Nanneke excessief drinkt en moet herstellen in de detox. Er gloort onverwacht hoop als twee uiterst betrokken casemanagers in 2019 een poging doen alsnog uit te zoeken wat er aan de hand is met de jonge Amersfoortse . Hun diagnose is na de nodige onderzoeken glashelder, zegt Rob.

Voor het eerst hoorden we wat ze mankeerde. Nanneke bleek een serieuze vorm van autisme te hebben. Het was aan de buitenkant alleen niet te zien: ze vertoonde niet de starre kenmerken van een klassieke autist en ze ging fysiek contact bijvoorbeeld ook niet uit de weg. De angsten en sociale ongemakken zaten van binnen, achter het scherm dat ze had leren optrekken. Ze had de alcohol nodig om haar demonen te temmen. Haar verslaving was uiteindelijk niet meer dan een symptoom.

Puzzelstukjes

Nanneke zelf was verbaasd over de uitkomst en een beetje gekwetst ook wel. Voor ons als familie vielen veel puzzelstukjes op hun plek. Het feit dat ze zich nooit verzette tegen de maatregelen die wij en instanties moesten nemen vanwege haar verslaving. Ze zag het als een vorm van structuur en daar voelt iemand met autisme zich prettig bij. Zoals ze ook schaamteloos eerlijk was. Ik zei weleens: Nanneke, je hoeft me niet álles te vertellen. Dat begreep ze dan ook weer meteen.’’

De ontdekking komt te laat voor Nanneke. Terwijl de casemanagers in de zomer van 2019 een op haar autisme gericht traject voorbereiden, volgen de alcoholcrises en de ontnuchtersessies elkaar om de drie, vier weken op. Begin augustus brengt ze samen met een zwaarverslaafde vriend haar achteraf laatste nacht door op een bankje bij station Bilthoven. Rob: ,,Ze waren die avond uit zijn ouderlijk huis gezet, omdat hij de regels had geschonden. De laatste trein naar Vathorst was net weg. Ze dronken verder en vielen in slaap op het station. Nanneke had alleen een dun jurkje aan. Ze raakte onderkoeld en buiten bewustzijn. De vriend legde haar de volgende ochtend in een winkelkarretje zodat hij op zoek kon naar hulp. Ze is nog gereanimeerd, maar het mocht niet meer baten. Het was drie dagen voor mijn verjaardag dat we voor de laatste keer werden gebeld over onze dochter.’’

Nadat hij aanvankelijk in shock verkeerde over het verlies van zijn dochter, zwoer Rob daarna een dure eed. Hij zou het werk van zijn dochter op de website Just2Reveal voortzetten en uitbouwen.

Nanneke begon ermee in het jaar voor haar dood, eerst als blog waarin ze vertelde over haar leven en naarmate de tijd vorderde ook als gids voor lotgenoten en hun omgeving. Vooral met dat laatste aspect ben ik verdergegaan.

Want of het nu om drugs, alcohol, gokken of een eetverslaving gaat, je loopt tegen muren op als familie van een verslaafde. Je kunt, zoals wij, verdwalen in het labyrint van instellingen, behandelmogelijkheden, voorwaarden en regels. Was dat niet gebeurd, hadden wij het juiste pad gekend, dan had Nanneke nog geleefd. Als haar autisme eerder was onderkend, dan had ze niet hoeven vluchten in drank. Vrij aan het begin van haar verslaving zat ze in een dubbelediagnosekliniek in Zwolle. Behalve de alcohol moest er nog iets anders zijn als borderline, depressie of een bipolaire stoornis. Ze vonden de achterliggende oorzaak niet, omdat ze toen met verkeerde ogen naar onze dochter keken.

Op een rij

Op Just2Reveal zetten we de klinieken en behandelcentra voor alle soorten verslavingen en de problematieken van een dubbele diagnose in Nederland helder op een rij, zodat de omgeving van een verslaafde weet waar ze moet zijn. We geven ook aan wat de kenmerken zijn van een kliniek of aanpak. Als bezoekers vragen wat de beste keus is voor hun verslaafde familielid, dan verwijzen we naar professionals. Daar ligt onze taak niet. Op een ander deel van de site vertellen verslaafden, ex-verslaafden en mensen met een verslaafde zoon, dochter, broer of zus op een constructieve manier over hun ervaring in het omgaan met een verslaafd familielid en met de hulpverlening. Ons gezin heeft zo’n platform node gemist, dus maak er alsjeblieft gebruik van. Ik zeg het namens mezelf maar vooral namens Nanneke.’

Bron: Algemeen Dagblad 29-02-2020

Please follow and like us:
Pinterest